رابط برنامه‌نویسی و میزکار پژوهشی ادبیات فارسی
بستر آزاد، رایگان و ساختاریافته برای بازیابی، تقطیع عروضی، مقابله نسخ و پردازش شعر کهن و معاصر فارسی. طراحی‌شده برای اساتید و دانشجویان ادبیات، پژوهشگران زبان‌شناسی رایانشی و توسعه‌دهندگان وب.
گردونهٔ تعاملی ۱۲ بحر کلاسیک عروض فارسی
هر بحر عروضی را با قطاع‌های هندسی دایره، ضرب‌آهنگ هجاهای کوتاه (U) و بلند (–)، پایه‌های تفاعیل و نمونه‌های دیوانی کاوش کنید.
بحور کلاسیک عروض فارسی، روی صفحهٔ تعاملی
جدول تعاملی ۱۲ بحر اصلی شعر فارسی با افاعیل، الگوی هجایی و شواهد دیوانی. هر بخش از چرخ یا فهرست را برگزینید تا مشخصات و شاهکارهای سروده‌شده در آن وزن را مشاهده کنید.
وزن حماسی و تعلیمی؛ پرکاربردترین بحر در منظومه‌های حماسی و شاهنامه فردوسی.
کارگاه دانشگاهی عروض، نسخه‌پژوهی و پردازش متنی
تقطیع عروضی، مقابله نسخ خطی، استناد علمی، تحلیل آماری سبک‌سنجی و کنسول زنده توسعه‌دهندگان در مرورگر.
کارگاه پژوهش و ادبیات دانشگاهی
محیط پیشرفته پردازش شعرابزارهای علمی عروض رایانشی، مقابله نسخ خطی، نمایه همنشینی، سبک‌سنجی آماری، استناد علمی و کنسول زنده.
قاعده وصل همزه، تشخیص هجاهای کشیده، انطباق با ۱۲ بحر کلاسیک و ارزیابی هماهنگی وزن دو مصراع.
یک طرح درس ۱۴ هفته‌ای، آمادهٔ اجرای کلاسی
نگاشت هفته‌به‌هفتهٔ ابزارهای میزکار به سرفصل‌های دروس «عروض و قافیه»، «متن‌پژوهی و تصحیح نسخ» و «زبان‌شناسی رایانشی فارسی». هر هفته خروجی مشخصی دارد که دانشجو می‌تواند مستقیماً در سامانه آموزش مجازی بارگذاری کند.
| هفته | سرفصل آموزشی و پژوهشی | ابزار میزکار تعاملی | خروجی دوره (LMS / File) |
|---|---|---|---|
| هفته ۰۱ | معرفی پیکره، ساختار داده و رسم‌الخط اصیل دیوان‌ها | کاوش پیکره و جستجوی اشعار | corpus-export.tsv |
| هفته ۰۲ | مبانی عروض رایانشی: هجا، کمّیت، ارکان و صامت‌بندی | تقطیع هجایی مصراع به مصراع | scansion-worksheet.pdf |
| هفته ۰۳ | بحر متقارب و وزن حماسی شاهنامه فردوسی | چرخ بحور و آزمون عروضی | mutaqarib-quiz.gift |
| هفته ۰۴ | بحر رمل و موسیقی غزل حافظ شیرازی | کالبدشکافی عروضی غزل ۲۹۶ | ramal-analysis.gift |
| هفته ۰۵ | شناسایی خودکار قافیه، ردیف و حروف رَوی | موتور تشخیص ردیف و همنشینی | concordance.tsv |
| هفته ۰۶ | هجابندی پیشرفته: قاعده وصل همزه، اشباع و هجاهای کشیده | موتور عروض و رأی‌گیری سطح شعر | arud-report.json |
| هفته ۰۷ | آزمون میان‌ترم — طراحی خودکار سؤالات از دیوان‌ها | آزمون‌ساز دانشگاهی LMS | midterm-quiz.xml (Moodle) |
| هفته ۰۸ | نسخه‌شناسی و اصول تصحیح متن انتقادی | مقابله نسخ خطی ۳ گانه | witness-apparatus.tei.xml |
| هفته ۰۹ | استاندارد TEI-P5 و کدگذاری متون ادبی | ویرایش مستقیم شاهدها و صدور TEI | tei-corpus-p5.xml |
| هفته ۱۰ | زبان‌شناسی رایانشی: نرمال‌سازی و توکنایز متن فارسی | کنسول زنده و اندپوینت search | nlp-pipeline.ipynb |
| هفته ۱۱ | نمایه واژگانی در بافت (KWIC) و همنشینی واژگان | نمایه در بافت با پنجره تنظیم‌پذیر | kwic-lexicon.tsv |
| هفته ۱۲ | سبک‌سنجی آماری، نسبت تیپ به توکن (TTR) و بوروز دلتا | ماتریس فاصله دلتا و بن‌واژه‌سازی | stylometry-matrix.json |
| هفته ۱۳ | بیت‌یابی در متون مخدوش، انتحال‌سنجی و ردیابی پژواک | بیت‌یاب مخدوش هیبریدی BM25F | verse-similarity.csv |
| هفته ۱۴ | ارائه پروژه نهایی پژوهشی و استناد علمی استاندارد | مولد استناد APA / BibTeX / CSL | final-bibliography.bib |
تالار خوانش دیوانی و تایپوگرافی اصیل فارسی
صفحات اختصاصی هر اثر (`/p/[id]`) با چیدمان دو ستونه دیوانی، تقطیع عروضی تک‌تک ابیات و چهار قلم اصیل فارسی.
غزل ۲۹۶ دیوان حافظ
در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع
شب‌نشین کوی سربازان و رندانم چو شمع
غزل ۲ دیوان حافظ
صلاح کار کجا و من خراب کجا
ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا
غزل ۳ دیوان حافظ
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
ویژگی‌های علمی و استانداردهای داده
معیارهای طراحی‌شده برای زبان‌شناسی رایانشی، پردازش زبان طبیعی و دوره‌های تحصیلی دانشگاهی.
عروض رایانشی و تقطیع هجایی
هجابندی خودکار اوزان شعر فارسی بر اساس بحور کلاسیک، قاعده وصل همزه و تشخیص هجاهای کشیده، بدون تغییر در رسم‌الخط اصیل دیوان‌ها.
استناد علمی استاندارد (APA, BibTeX, CSL)
تولید خودکار کدهای استناد علمی با شناسه‌های یکتا و پایدار برای مقالات پژوهشی، پایان‌نامه‌ها و نرم‌افزارهای مدیریت مراجع.
هسته درون‌حافظه‌ای تیغ (Tigh Engine)
مسیریاب درختی، حافظه پنهان چندسطحی و محدودکننده نرخ درخواست بدون وابستگی به پایگاه داده خارجی در مسیر بحرانی.
آزمون‌ساز دانشگاهی و مقابله نسخ (TEI XML)
طراحی خودکار سؤالات جای خالی ردیف و تشخیص بحر با صدور به Moodle XML و GIFT، همراه با ابزار مقابله نسخ خطی.
پیش از آغاز ترم تحصیلی و کار پژوهشی
پاسخ به متداول‌ترین پرسش‌های اساتید، دانشجویان ادبیات و پژوهشگران پردازش زبان طبیعی درباره اعتبارسنجی علمی، دسترسی رایگان و قالب‌های استاندارد.
«به نام خداوند جان و خرد
کزین برتر اندیشه برنگذرد»